قدرت داده در مقابل قدرت پردازش انسان؛ فرصتها و چالشها

Big Data  یا دادههای بزرگ به مجموعه دادههایی اطلاق میشودکه مدیریت، کنترل و پردازش آنها فراتر از توانایی ابزارهای نرم افزاری در یک زمان پذیرفتنی و مورد انتظار است. دادههای بزرگ به طور مداوم در حال رشد هستند و از مهمترین چالشهای دادههای بزرگ میتوان به استخراج، ذخیره سازی،جستجو، بازیابی، اشتراک، انتقال و آنالیز آنها اشاره کرد. در طول دو سال گذشته، مقدار دادههای بزرگ، از مقداری که در طول تاریخ بشر ثبت شده بود، فراتر رفته است. به همین دلیل امروز گفته میشود در « عصر دادههای بزرگ» قرار داریم و شاهد انقلاب کمی یا کیفی در دانش بشری همراه با داده کاوی و تجزیه و تحلیل هستیم(آندرجویس و همکاران:2015: 380).

به موازات توسعه این اصطلاح، شاهد ظهور مفاهیم دیگری هستیم که در همین راستا، توجه به مفهوم دادهکاوی با توجه به نقشی که در حوزههای مختلف ایفا میکند، حایز اهمیت است. دادهکاوی یا Data Mining  به مفهوم استخراج اطلاعات نهان یا الگوها و روابط مشخص در حجم زیادی از دادهها در یک یا چند بانک اطلاعاتی بزرگ است.

دادهکاوی، پایگاهها و مجموعه حجیم دادهها را در پی کشف و استخراج، مورد تحلیل قرار میدهد. اینگونه مطالعات و کاوشها را به واقع میتوان همان امتداد و استمرار دانش کهن و همه جا گیر آمار دانست. تفاوت عمده در مقیاس، وسعت و گوناگونی زمینهها و کاربردها، و نیز ابعاد و اندازههای دادههای امروزین است که شیوههای ماشینی مربوط به یادگیری، مدلسازی، و آموزش را طلب مینماید.

امروزه، دادهکاوی در حوزههای مختلف از سیاست گرفته تا سلامت، دارای اهمیت هستند. به وسیله دادههای بزرگ میتوان به تحلیل افکار عمومی، الگوهای رفتاری و تعاملات اجتماعی بپردازیم. علاوه بر این، در عصر دادههای بزرگ، شاهد ظهور کسب و کارهای نوینی هستیم که تا پیش از این حضور آنها دوراز تصور نبود. به عبارتی در عصر حاضر به واسطه ظهور دادههای بزرگ شاهد گذری از انسان به سمت دادهای بزرگ هستیم. این دادههای بزرگ هستند که با قدرت'>قدرت پردازشگری بینهایت توانستهاند امورات را تسهیل کنند. دادههای بزرگ با ویژگی ماهوی عددی قدرت تولید ارزش افزوده متمایل به بی نهایت را ایجاد کرده اند. همچنین امکان فشرده شدن فرآیندها و تراکم عملیات در یک نقطه و تبدیل ایده به سیستم فراهم شده است که به واسطه این امر با مفهومی به نام « قطعیت» رو به رو هستیم.

روند رو به گسترش استفاده از دادههای بزرگ در چند سال اخیر موجب پیشرفتهای چشمگیری برای خدمترسانی شده است.

« شهر مجازی» نمونه عینی قدرت دادهها و برخاسته از تحول امر آنالوگ به دیجیتال و امر فیزیکی به امر مجازی است که بیانگر قدرت پردازشگری  دادههای بزرگ و تسهیل امور به واسطه آنها در برابر قدرت پردازشگری انسان است. در شرایطی که در شهر فیزیکی انسان محور، روند اجرایی امور به کندی صورت میگیرد، اما در مقابل شهر مجازی بواسطه قدرت برنامهریزی شده ناشی از دادههای بزرگ،امکان ارایه خدمات  به صورت شبانه روزی را با کمترین هزینه و زمان صرف شده فراهم کرده است.

« افزایش حجم» ، « تنوع» و « سرعت» و از آن مهمتر « صحت» از جمله مهمترین وجوه متمایز دادههای بزرگ در مقایسه با قدرت پردازشگری انسان به شمار می رود.بدیهی است این قدرت دادهها موجب ظهور نوآوری و افزایش بهرهوری به خصوص در نهادهای دولتی خواهد شد. اما سوال اصلی این است که علی رغم برتری قدرت دادههای بزرگ در پردازشگری امور در مقایسه با قدرت پردازش انسان و حذف منابع انسانی به مرور، آیا زیرساختها برای انحصار خدمات و تولیدات بوسیله دادههای بزرگ فراهم است؟

چالش های بسیاری در خصوص بهره گیری از دادههای بزرگ وجود دارد که یکی از مهمترین این چالش ها به حفظ « حریم خصوصی» افراد باز می گردد. تضمینی برای حفظ اطلاعات ارایه شده توسط افراد در عصر دادههای بزرگ وجود ندارد و مشخص نیست در این عصر، قوانین و مقرراتی مرتبط با امنیت داده های بزرگ تعریف شده است یا خیر.

از آن مهمتر به واسطه ارایه خدمات مبتنی بر داده های بزرگ، تعریفی برای به کارگیری منابع انسانی در چرخه کار نشده است و مشخص نیست به موزات اینکه هوش ماشینی جایگزین هوش انسانی می شود، چطور می توان نیروی انسانی را توانمندتر و بهره ور تر کرد. برای نمونه پیش بینی شده است تا سال 2020 استفاده از فناوری هوش مصنوعی باعث بیکار شدن تعداد زیادی از افراد از جمله کارمندان بانک وبیمه میشود که به صورت سنتی کار میکنند. در همین راستا ضروری است ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای دادههای بزرگ در ارایه خدمات، فرصتهای لازم را برای بهرهورتر کردن منابع انسانی فراهم کرد.

منابع:

,

Mark  Andrejevic , Alison Hea, Helen Keedy ؛ (2015) Cultural studies of data mining: Introduction ، Vol 18, Issue 4-5،  European Joual of Cultural Studies

بهره‌گیری از قابلیت‌های فضای مجازی در تحقق توسعه پایدار...